Cấu Tạo Da – Hiểu Biết Đúng Để Chăm Sóc Da Đúng Cách

0
466

Da có chức năng chính là bao bọc và bảo vệ cơ thể. Cấu tạo da gồm nhiều lớp giúp da thực hiện tốt vai trò này. Hiểu về da giúp bạn chăm sóc da đúng cách.

1. Da là gì?

Da là một cơ quan của hệ bài tiết, đóng vai trò tối quan trọng trong việc bảo vệ cơ thể. Da chiếm đến 16% trọng lượng cơ thể, diện tích có thể lên đến 1,6m2 đối với một người trưởng thành.

Da trên cơ thể giống như một “tấm khiên” ngăn chặn sự tác động của môi trường bên ngoài đến các cơ quan nội tạng. Đồng thời phản ứng lại với các tác động để bảo vệ cơ thể ở mức tối đa.

2. Cấu tạo của da 

Đặc điểm cấu tạo da trên toàn cơ thể tuy phức tạp nhưng giống nhau, đều gồm ba lớp: thượng bì (hay biểu bì), trung bì, hạ bì. Thượng bì là lớp trên cùng của da mà ta có thể nhìn thấy được, trung bì là lớp cấu tạo ở giữa và hạ bì là lớp cấu tạo sâu nhất của da.

2.1. Thượng bì (biểu bì) – Cấu tạo da lớp trên cùng

Vì thượng bì là lớp cấu tạo trên cùng của da, tiếp xúc với môi trường ngoài nên lớp này có tác dụng bảo vệ cơ thể khỏi các tác nhân gây hại. Thế nên, cấu tạo của thượng bì phân hóa thành 5 lớp khác nhau.

  • Lớp sừng: là lớp trên cùng của tổng thể cấu tạo da, thường gồm những tế bào đã chết và phân hủy thành các hạt bụi có kích thước cực nhỏ mà mắt thường không thể nhìn thấy được. Mỗi 10 – 30 ngày (tùy theo độ tuổi), lớp sừng sẽ bị thoái hóa và trở thành lớp tế bào chết.
  • Lớp sáng: gồm những tế bào không có nhân màu sáng. Các tế bào bị ép nhẹ, không thể phân biệt được.
  • Lớp hạt: nơi mà quá trình sừng hóa bắt đầu, các tế bào sản sinh ra các hạt nhỏ và các hạt này di chuyển lên trên, biến đổi thành chất sừng và lipid biểu bì.
  • Lớp gai: gồm các tế bào nằm chồng lên nhau và liên kết với nhau một cách chặt chẽ.
  • Lớp tế bào đáy: đảm nhận vai trò sản sinh ra các lớp trên khi da bị trầy xước hoặc tổn thương, giúp hạn chế sẹo. Ngoài ra, lớp này có chứa các sắc tố melanin – sắc tố quyết định màu da, màu mắt và màu tóc của con người.

Tổng thể cấu tạo da của tầng thượng bì có độ dày dao động từ 0,1 như ở vùng mắt, đến 1mm như ở vùng lòng bàn tay, lòng bàn chân. Vì thế, khi có những dấu hiệu về tuổi tác, “cửa sổ tâm hồn” sẽ là nơi chịu ảnh hưởng sớm và nghiêm trọng nhất so với các vùng da khác.

2.2. Trung bì – Cấu tạo da lớp ở giữa

Dưới lớp thượng bì là lớp trung bì đảm nhận chức năng nuôi dưỡng lớp thượng bì, thông qua đó đảm bảo quá trình vận hành và chức năng bảo vệ cơ thể của lớp thượng bì. Lớp trung bì có cấu tạo gồm hai lớp cơ bản:

  • Lớp nhú: là lớp rất mỏng (chỉ khoảng 0,1mm) trong phần trên của cấu tạo da phần trung bì, nhưng đảm nhận vai trò nuôi dưỡng các lớp trên. Được cấu tạo bởi các mô liên kết lỏng lẻo bởi các sợi collagen, sợi chun, sợi vòng và các mao mạch máu. Tùy vùng da mà trên bề mặt lớp này sẽ có gai hình nón (hoặc không) ăn sâu vào trong lòng thượng bì.
  • Lớp lưới: dày khoảng 0,4mm, đảm nhận vai trò chống đỡ. Được cấu tạo bởi nhiều bó liên kết chằng chịt nhau. Đồng thời, lớp lưới tạo cho da sự săn chắc và đàn hồi nhờ cấu tạo kết hợp của các sợi elastin, collagen và các bó sợi. Càng lớn tuổi, các collagen sẽ bị phá hủy càng nhiều, làm da mất độ đàn hồi và nhăn nheo, mất sức sống.

2.3. Hạ bì – Lớp dưới cùng của cấu tạo da

Lớp hạ bì hay còn được gọi là lớp mỡ dưới da, là nơi tạo ra năng lượng cho cơ thể. Hạ bì nằm dưới cùng trong cấu tạo ba lớp của da, liên kết lỏng lẻo với lớp trung bì ở phía trên nó thông qua các sợi collagen. 

Cấu tạo da lớp hạ bì chủ yếu gồm các sợi collagen, elastin, tế bào mỡ, các mạch máu, mạch bạch huyết và các tế bào thần kinh. Lớp hạ bì hoạt động như một tấm đệm giúp giảm thiểu các chấn động lực đối với cơ thể, đồng thời là lớp cách nhiệt cho cơ thể, tạo thành vách ngăn chia mô mỡ thành các thùy, bao bọc cơ và màng xương.

Ngoài ra, trong cấu tạo của da còn có các thành tố khác như lỗ chân lông, tuyến bã nhờn, lông, tóc, móng,…

3. Chức năng của cấu tạo da

3.1 Bảo vệ cơ thể 

  • Lớp sừng có tính axit nhẹ (pH 4,5 đến 5,5) nên còn được gọi là lớp vỏ axit của da, giúp chống lại các tác nhân gây hại như vi khuẩn, ô nhiễm môi trường…
  • Sắc tố melanin trong cấu tạo da thuộc lớp tế bào đáy giúp giảm thiểu tác động của tia cực tím từ mặt trời, laptop, smartphone…
  • Lớp tế bào đáy giúp cơ thể phục hồi các vùng da bị tổn thương
  • Lớp mỡ giúp da duy trì một nhiệt độ ổn định, đồng thời cung cấp năng lượng cho cơ thể.

3.2 Cảm giác

Da đóng vai trò quan trọng trong các giác quan của con người, nó chỉ là xúc giác mà chúng ta thường nhắc đến. Các tế bào thần kinh được phân bố dày đặc trong các lớp cấu tạo của da, giúp chúng ta cảm nhận chính xác các tác nhân bên ngoài như cảm giác nóng, lạnh, đau, tác động lực. Đây là chức năng tối quan trọng vì chỉ khi cảm giác được những thay đổi, cơ thế mới có thể thích nghi với môi trường.

3.3 Điều hòa thân nhiệt

  • Khi nhiệt độ ở môi trường ngoài giảm xuống thấp, lớp mỡ trong cấu tạo da sẽ giúp ngăn chặn sự thoát nhiệt, đảm bảo cơ thể được đủ ấm.
  • Khi nhiệt độ môi trường cao, tuyến mồ hôi trên da hoạt động để giảm bớt nhiệt độ bên trong cơ thể, giúp cơ thể không bị quá tải về nhiệt độ.

3.4 Dự trữ và chuyển hóa

  • Với cấu tạo của mình, da là nơi dự trữ mỡ, đường, muối, máu và một số vitamin,… khi cơ thể dư thừa các chất này và sẽ cung cấp ngược lại khi cơ thể thiếu.
  • Da giúp chuyển hóa vitamin D nhờ ánh sáng mặt trời, đảm bảo việc phát triển bình thường của cơ thể.

3.5 Bài tiết và đào thải

Trong khi thận và phổi đảm nhận vai trò giải độc chính cho cơ thể, thì da cũng đảm nhận vai trò đó theo cách hỗ trợ. Các tuyến mồ hôi trên cấu tạo da cũng là một con đường bài tiết các độc tố có hại (như ure), đồng thời, da cũng hỗ trợ phổi thải ra CO2 để thanh lọc cơ thể.

3.6 Chức năng làm đẹp

Ngoài những chức năng kể trên, da còn giúp làm đẹp. Một làn da mịn màng, mướt mát sẽ giúp bạn tự tin gấp bội phần. Chính vì thế, ngày càng có nhiều người quan tâm và chăm sóc cho sức khỏe sắc đẹp của làn da. Nắm rõ cấu tạo da giúp bạn chăm sóc da đúng cách, phát huy tối đa chức năng này.

4. Chu kỳ thay da

Thay da là sự phát triển của lớp sừng để tạo ra một làn da mới. Một chu kỳ da bình thường mất từ 28 đến 30 ngày để hoàn thành. Trong 14 ngày đầu là quá trình hình thành lớp sừng, 14 ngày sau cho việc bong tróc lớp sừng để tạo nên một làn da mới.

Ở độ tuổi lớn hơn, chu kỳ thay da sẽ mất nhiều thời gian hơn từ 40 đến 55 ngày. Chính vì vậy mà những người lớn tuổi thường có làn da xỉn màu và già cỗi.

Tẩy da chết thường xuyên là việc nên làm để tránh việc ứ đọng các tế bào sừng trên da, cho bạn một làn da căng mịn trắng sáng. Tuy nhiên đừng nên quá lạm dụng việc này, vì nó có thể khiến cấu tạo da của bạn trở nên mỏng và nhạy cảm trước các tác nhân của môi trường.

5. Các yếu tố ảnh hưởng đến da

Cấu tạo da
Các yếu tố ảnh hưởng đến da

4.1 Gen

Mỗi người có một kiểu gen khác nhau, vì vậy, đặc điểm cấu tạo da của mỗi người là không ai giống ai một cách hoàn toàn.

Người ta thường phân loại kiểu da dựa trên da mặt, vì đây là nơi sự khác nhau của từng loại da biểu hiện rõ ràng nhất:

  • Da dầu thường có một lớp dầu bóng loáng trên bề mặt của cấu tạo da. Lớp dầu này giúp da giữ được độ ẩm và tránh các tác động của môi trường. Đây là làn da chậm lão hóa hơn các làn da khô, tuy nhiên lớp dầu khiến da dễ bị bít tắc gây mụn, lỗ chân lông thường to thiếu thẩm mỹ.
  • Da khô trái ngược với da dầu vì lúc nào cũng có vẻ khô ráo, ngay cả khi bề mặt da thiếu độ ẩm, trên bề mặt cấu tạo da vẫn không thể tự tiết dầu để cung cấp độ ẩm cần thiết. Vậy nên dù ít gặp các vấn đề về mụn hay lỗ chân lông to, da khô lại dễ bị lão hóa hơn da dầu gấp nhiều lần.
  • Da thường: là làn da mơ ước của tất cả mọi người, khi cấu tạo da có thể điều tiết lượng dầu và nước ở mức cân bằng. Da thường sẽ tự động khỏe mạnh mà không cần tốn quá nhiều công chăm sóc, cũng ít khi gặp các vấn đề như hai loại da kia.
  • Đối lập với da thường chính là da nhạy cảm, loại da “đỏng đảnh khó chiều” nhất. cấu tạo da loại này thường mỏng và cực kỳ nhạy cảm với các tác nhân của môi trường.
  • Ngoài ra còn có các loại da lai giữa khô và dầu, được gọi là da hỗn hợp, với cấu tạo cũng như nhu cầu chăm sóc khá phức tạp.

4.2 Chế độ ăn uống

Không chỉ da mà hầu như tất cả bộ phận của cơ thể đều chịu tác động bởi những đồ ăn thức uống mà bạn tiêu thụ. Da là một con đường bài tiết độc tố, nên khi bạn ăn uống không lành mạnh hoặc thiếu khoa học, chúng sẽ biểu hiện qua các vấn đề về da. Khi nhận thấy những sự thay đổi tiêu cực trên bề mặt cấu tạo da, hãy nghĩ ngay đến chế độ ăn uống của mình nhé.

4.3 Chế độ luyện tập

Luyện tập thể dục thể thao không chỉ tốt cho tim mạch và hệ cơ, mà nó còn tốt cho da nữa. Luyện tập giúp quá trình trao đổi chất được đẩy mạnh, thúc đẩy quá trình loại trừ độc tố ra khỏi cơ thể, cho bạn một cơ thể cũng như làn da khỏe mạnh.

4.4 Môi trường

Các tác động từ môi trường ngoài có thể tác động đến da, thậm chí làm thay đổi cấu tạo da của bạn. Một người da khô, nếu sống trong khí hậu nóng ẩm quá lâu, da họ sẽ thích nghi bằng cách tự tiết dầu. Kiểu da họ không hề bị thay đổi, tuy nhiên nó phải thích ứng với môi trường sống. Ngoài ra, các tác động xấu từ môi trường như ô nhiễm, ánh nắng,… cũng làm ảnh hưởng tiêu cực đến làn da.

6. Làm gì để có làn da đẹp?

Cấu tạo da
Chế độ luyện tập hợp lý giúp da khỏe mạnh

6.1 Chú ý chế độ ăn uống

Hãy luôn uống nhiều nước giúp cơ thể được giải độc tốt hơn, thông qua đó làn da bạn sẽ dần trở nên khỏe mạnh. Bổ sung đầy đủ lượng vitamin C, E, D sẽ giúp củng cố cấu tạo da, giúp da bạn chống chịu tốt hơn đối với các tác nhân bên ngoài môi trường.

6.2 Chăm sóc da

Từ tuổi 20 trở đi, bạn nên chăm sóc da mỗi ngày. Việc này nhằm mục đích làm sạch, khắc phục các vấn đề da hiện có cũng như ngăn chặn các vấn đề có thể phát sinh. Nhưng trước hết, bạn nên học cách thấu hiểu làn da của mình để từ đó thiết kế cho mình những kế hoạch chăm sóc da phù hợp nhất. Hãy cân nhắc việc làm theo một ai đó, vì cấu tạo da mỗi người là không ai giống ai.

6.3 Tập thể dục

Cách giải độc tốt nhất cho cơ thể chính là thông qua tuyến mồ hôi. Hãy bắt đầu luyện tập thể dục thể thao ngay hôm nay để có cho mình một sức khỏe tốt cùng một làn da khỏe mạnh. Hãy bắt đầu với các bộ môn nhẹ nhàng như xe đạp hoặc chạy bộ mỗi sáng, vừa tập luyện vừa hít thở không khí trong lành. Nếu bạn ngại ra ngoài, bạn có thể tập luyện với xe đạp tập hoặc máy chạy bộ ngay tại nhà, hiệu quả không hề thua kém, lại còn vượt xa về tính tiện nghi.

Hiểu rõ cấu tạo da có thể giúp bạn biết cách để chăm sóc da một cách tốt nhất để da phát huy tối đa vai trò quan trọng của mình. Hy vọng bài viết đã mang đến cho bạn nhiều thông tin hữu ích. Chúc bạn luôn có một làn da khỏe mạnh và tươi trẻ.

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây