Trẻ Chậm Nói – Dấu Hiệu, Nguyên Nhân Và Cách Khắc Phục

0
509

Trẻ chậm nói là tại sao? Có dễ chữa trị không? Có nguy hiểm không?… Hàng ngàn câu hỏi được đặt ra trong sự lo lắng tột độ của những ông bố bà mẹ khi con mình đến tuổi mà chưa nói được chữ nào. Bài viết dưới đây sẽ giúp bố mẹ giải đáp được thắc mắ trên.

1. Tại sao gọi là trẻ chậm nói?

Những câu nói nói bập bẹ “ba ba”, “ma ma” là âm thanh giao tiếp đầu tiên của trẻ khiến bố mẹ hạnh phúc sau những tiếng khóc đầu đời của trẻ. Nhưng ở một số trẻ lại có chứng chậm nói, tức ở trẻ xảy ra tình trạng biểu đạt ngôn ngữ bằng lời nói, âm thanh chậm hơn so với những đứa trẻ khác mặc dù sự phát triển về ngôn ngữ của trẻ vẫn diễn ra theo trình tự bình thường.

Theo lẽ thường, trẻ khi sinh ra đã tập làm quen với những âm thanh và tiếng động ở môi trường xung quanh. Và đến độ tuổi khoảng 3 – 4 tuổi, trẻ sẽ bắt đầu tập nói, phát ra những âm thanh ngôn ngữ đầu đời như a, ê, ba, ma,… Lúc này khả năng ngôn ngữ của bé đang dần phát triển và có những sự thay đổi rõ rệt nhằm chứng minh được mức độ học hỏi và tiếp thu của trẻ.

Trẻ chậm nói là tình trạng bé nói chậm hơn so với các bé cùng tuổi

2. Dấu hiệu nhận biết trẻ chậm nói

Hiện nay, hiện trạng trẻ chậm nói xuất hiện khá phổ biến trong cuộc sống hàng ngày. Tuy nhiên, một số phụ huynh vì mải mê công việc mà lại không để ý những dấu hiệu ở con hay không biết tình trạng này xảy ra như thế nào. Sau đây là một số dấu hiệu trẻ chậm nói mà bố mẹ cần lưu ý:

2.1. Trẻ 3 – 4 tháng tuổi

Thông thường ở độ tuổi này, trẻ sẽ bắt đầu phát ra những âm thanh không rõ tiếng như gừ gừ, hay bắt chước những âm thanh khác, có phản ứng với những tiếng động mạnh, biết vẫy tay, hôn gió khi được bố mẹ dạy,… Nhưng ở trẻ chậm nói, trẻ không hề phát ra âm thanh gừ gừ hay nếu có chỉ là những lần ít ỏi đến trên đầu bàn tay, “lờ đi” những tiếng động mạnh hay không có các hành động như chỉ trỏ, vẫy tay,..

Dấu hiệu đầu tiên ở trẻ 3 – 4 tháng tuổi là không có sự phản ứng với những tiếng động mạnh

2.2. Trẻ 7 tháng tuổi

Trẻ đến độ tuổi này mà vẫn không có những dấu hiệu phát triển ở khoảng 4 tháng tuổi, đặc biệt là không phản ứng với âm thanh hay tiếng động mạnh. Đây là dấu hiệu đáng tin cậy nhất ở trẻ chậm nói.

2.3. Trẻ 12 tháng tuổi

Khi đến 12 tháng tuổi mà trẻ vẫn không chịu tập nói; không tìm cách giao tiếp với mọi người xung quanh qua cử chỉ hay lời nói; không bi bô phát ra các phụ âm “p” hoặc “b”; không có những động tác như vẫy tay, lắc đầu, chỉ tay vào vật mình muốn,..; không phản ứng với những âm thanh bên ngoài như được gọi tên,… Đây chính là những dấu hiệu của trẻ chậm nói, ở mức độ nặng hơn trẻ sẽ có nguy cơ bị tự kỷ. Lúc này, nếu phát hiện sớm bố mẹ cần chú ý và quan tâm tới trẻ nhiều hơn

2.4. Trẻ 18 tháng tuổi

Trẻ chậm nói ở thời điểm hơn 1 tuổi sẽ có những dấu hiệu như: 

– Trẻ không chỉ được vào các bộ phận trên cơ thể khi người lớn hỏi ví dụ như: “Tay con đâu?”

– Không hiểu và không phản ứng với các từ ngữ, âm thanh, khi mẹ chơi cùng trò chơi “ú òa”

– Khi cần sự giúp đỡ, chỉ biết ngước nhìn mà không hề có một trạng thái, cử chỉ giao tiếp nào

– Không nói được những từ đơn giản như “ba”, “mẹ”, “bế”, “bai”

Khi trẻ ở độ tuổi này có các dấu hiệu trên, bố mẹ cần theo dõi và quan sát trẻ nhiều hơn.

2.5. Trẻ 24 tháng tuổi

Những âm thanh đầu tiên sẽ phát ra nhưng vốn từ nói rất ít, không đạt đến 15 từ. Trẻ chỉ nhại lại lời nói của mọi người chứ chưa tự tập nói được, cũng như không thể thực hiện đối thoại với bố mẹ với 2 từ ngữ đơn giản như “Mẹ bế”, “mẹ ngủ”,… hoặc có thể nói được nhưng còn lấp vấp. 

Trẻ chậm nói khi gần 2 tuổi sẽ bắt đầu tập nói với vốn từ hạn chế

Ngoài ra, dấu hiệu trẻ chậm nói còn thể hiện qua việc trẻ không thể hiểu được nhiều khi bố mẹ nó 1 câu quá dài, không thích giao tiếp nhiều với mọi người mà chỉ thông qua những hành động.

2.6. Trẻ 3 tuổi

Tình trạng trẻ chậm nói lúc 3 tuổi là các dấu hiệu như:

– Trẻ vẫn đang trong tình trạng tập nói, thường xuyên nói lắp, hoặc nói trống không (không có các đại từ nhân xưng như con, mẹ, ba, má,..)

– Phát âm từ ngữ có phần ngọng nghịu, khó nghe, khiến mọi người trong gia đình không thể hiểu lời bé nói là gì. 

– Bé không thể ghép câu hay không hiểu được những câu hỏi hay tự thắc mắc đặt câu hỏi.

– Bé có xu hướng thu mình lại và không muốn giao tiếp trong môi trường có nhiều bạn bè hơn như ở trường học, công viên. 

– Và đặc biệt là trẻ luôn bám lấy, không muốn tách rời bố mẹ.

2.7. Trẻ 4 tuổi

Bậc cha mẹ nếu không có nhiều kiến thức nhận biết dấu hiệu của trẻ chậm nói, cứ nghĩ đó là chuyện bình thường, hay “quá vô tâm” đến con mình, thì những dấu hiệu biểu hiện rõ nhất sẽ ở lúc trẻ 4 tuổi – độ tuổi trẻ đã có thể giao tiếp thuần thục, rõ ràng và hiểu được hầu hết mọi câu hỏi của mọi người sẽ là những biểu hiện sau:

– Trẻ chưa phát âm được rõ ràng các phụ âm, hay từ ngữ ngắn

– Chưa thể sử dụng được các từ xưng hô đúng cách

– Không hiểu hay hiểu chậm những yêu cầu của bố, mẹ

– Không phân biệt được màu sắc, sự giống nhau, khác nhau,..

– Ngại giao tiếp

Nếu ở độ tuổi này mà trẻ vẫn còn có những dấu hiệu chậm nói trên thì hãy đưa trẻ đến gặp ngay bác sĩ để tìm cách cải thiện và phòng ngừa bệnh tự kỷ ở trẻ. 

3. Nguyên nhân khiến trẻ chậm nói

Tình trạng trẻ chậm nói có thể xuất phát từ nhiều nguồn nguyên nhân khác nhau. Có một số trường hợp, tình trạng này chỉ xảy ra tạm thời và có thể khắc phục kịp thời dưới sự trợ giúp và quan tâm từ bố mẹ và người thân. Tuy vậy, cũng có một số trường hợp đây là bệnh lý hoặc ảnh hưởng tâm lý mà cần đến sự giúp đỡ từ các chuyên gia.

3.1. Nguyên nhân từ các vấn đề cơ quan răng miệng

Một số trường hợp chậm nói ở trẻ sẽ xảy ra do bất thường về môi, lưỡi như hở hàm ếch, lưỡi ngắn,.. Những vấn đề này sẽ làm hạn chế sự chuyển động của lưỡi gây cản trở sự phát âm của trẻ. Đa số, các dị tật này sẽ được phát hiện kịp thời vào những lần khám sức khỏe định kỳ. 

Khi trẻ không may gặp phải một số bệnh lý như: vấn đề bẩm sinh liên quan đến tai, mũi, họng, não bộ của trẻ chậm phát triển, trẻ chậm mọc răng… Đây cũng chính là những nguyên nhân gián tiếp gây nên tình trạng bé chậm nói so với trẻ phát triển bình thường.

3.2. Rối loạn ngôn ngữ, lời nói

Trẻ chậm nói sẽ bị mắc phải các rối loạn vận động lời nói, chủ ý ở trẻ em. Nguyên nhân khiến trẻ gặp phải tình trạng này là do não không truyền tải các tín hiệu đến các cơ ở vùng miệng như môi, lưỡi và hàm khiến việc tạo ra âm thanh trở nên khó khăn. Nếu thấy những âm thanh mà trẻ phát ra rất khó nghe, hoặc nếu trẻ mắc phải các vấn đề về phát âm, rối loạn ngôn nữ, thì cha mẹ cần đưa trẻ đi khám ngay để có thể tìm được nguyên nhân chính xác cho tình trạng chậm nói của bé và được điều trị kịp thời.

3.3. Trẻ chậm nói cho bị chậm phát triển

Mỗi đứa trẻ sẽ đều lớn lên và phát triển theo những mốc cấp độ của riêng mình. Tuy nhiên, nếu bố mẹ thấy các kỹ năng biểu thị ngôn ngữ của trẻ phát triển chậm hơn so với mức chuẩn bình thường, hãy đưa trẻ đến thăm khám bác sĩ. Những đứa trẻ chậm nói thường có các triệu chứng như nói rất ít hoặc thậm chí không nói, không hiểu người khác đang nói gì, chậm phát triển về não bộ khiến cho việc tiếp thu âm thanh, lời nói không nhanh bằng trẻ bình thường.

Trẻ chậm nói thường ít nói hoặc không hiểu người khác đang nói gì

Ngoài ra, ở giai đoạn này trẻ chậm nói có thể gặp phải một số khó khăn khác nghiêm trọng hơn, nếu không được phát hiện và điều trị sớm sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển khả năng ngôn ngữ lâu dài của trẻ:

– Các kỹ năng vận động chậm như bò, đứng,.. những dấu hiệu này rất có thể trẻ đang gặp sự rối loạn về thần kinh rất nguy hiểm.

– Những vấn đề khác về cơ thể như còi xương, suy dinh dưỡng, biếng ăn, đẫn dến các bệnh về đường tiêu hóa, chế độ dinh dưỡng trong cơ thể không được cân bằng.

3.4. Các nguyên nhân từ vấn đề thính giác

Các bệnh lý về thính giác cũng là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến trẻ chậm nói. Nếu trẻ có các biểu hiện chậm nói nêu trên, việc mà cha mẹ cần làm là kiểm tra khả năng nghe của trẻ. Một số phụ huynh rất chủ quan những trường hợp thấy trẻ trông có vẻ nghe tốt, đây là vì đa số trẻ em rất giỏi đoán biết dựa vào hình ảnh và cử chỉ của người lớn. Hãy đưa trẻ đi khám, kiểm tra, cha mẹ không nên tự ý chữa trị tại nhà khi không có kiến thức chuyên môn. 

Những đứa trẻ gặp mắc phải các bệnh lý về thính giác thì khả năng nghe huiểu của chúng sẽ gặp rất nhiều khó khăn, không chỉ với mọi người xung quanh mà ngay cả với chính mình cũng thế. Điều này sẽ khiến trẻ mất đi khả năng hiểu và nắm bắt các từ, không thể bắt chước và nói một cách trôi chảy như bình thường được. 

Khi trẻ ở độ tuổi trước 3 tuổi, nguy cơ nhiễm trùng tai sẽ rất cao. Vì thế, nếu đôi tai không được chăm sóc kỹ sẽ dẫn đến viêm tai mạn tính có thể khiến trẻ chậm nói. Do đó, bạn nên đưa trẻ đến chuyên khoa tai mũi họng để khám định kỳ. Nếu được điều trị kịp thời thì căn bệnh này sẽ không gây nhiều rắc rối trong việc phát triển ngôn ngữ của trẻ.

3.5. Trẻ có các vấn đề về tâm lý

Khi đang trong giai đoạn phát triển và nhận thức xung quanh, bé cần nhất là sự quan tâm của bố mẹ. Nếu bé bị bỏ rơi hoặc không nhận được sự quan tâm thì bé sẽ trở nên buồn bã và ít nói hơn, dần thu mình lại. Bên cạnh đó, bé phải chịu đựng cú sốc lớn ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý hoặc trẻ cứ mãi “làm bạn” với tivi, điện thoại,… cũng có thể là những “tội phạm” khiến cho trẻ không muốn giao tiếp với ai, trẻ mắc chứng chậm nói.

Tự kỷ cũng là một trong những nguyên nhân khiến trẻ chậm nói. Hội chứng này khiến trẻ không muốn giao tiếp hay tìm hiểu mọi thứ xung quanh. Tuy nhiên, đây chỉ là một nguyên nhân có xác suất không cao trong các nguyên nhân gây nên bệnh chậm nói ở trẻ. 

Tuy nhiên, chậm nói không phải là dấu hiệu duy nhất để xác định trẻ có bị tự kỷ hay không. 3 biểu hiện xác định trẻ mắc chứng tự kỷ: không có sự tương tác với mọi người xung quanh, khả năng giao tiếp bị hạn chế và có những hành vi bất thường như sợ người lạ, ngơ ngác, buồn bã… Nhìn chung, điểm phân biệt rõ nét nhất của hội chứng tự kỷ là ngoài hạn chế về mặt giao tiếp, trẻ còn bị hạn chế về cách biểu hiện cảm xúc qua ánh mắt, không chơi cùng các bạn khi đến lớp…

Theo các nghiên cứu, có đến 70% trẻ không biết nói khi 12, 18 tháng hoặc thậm chí 24 tháng tuổi không mắc phải chứng tự kỷ hoặc các rối loạn phát triển nghiêm trọng khác. Do đó, nếu trẻ có một trong những dấu hiệu trên tốt nhất bạn đừng quá lo lắng con mình có bị tự kỷ hay không, nhưng cũng không nên quá chủ quan cho rằng trẻ bình thường, mà hãy đưa trẻ đến gặp bác sĩ để tìm ra nguyên nhân sớm nhất.

4. Cách khắc phục khi trẻ mắc phải chứng chậm nói

Sau khi đã tìm và hiểu được các dấu hiệu, nguyên nhân khiến trẻ chậm nói, chúng ta sẽ cùng tìm cách khắc phục tình trạng này và tùy theo mỗi nguyên nhân mà cách khắc phục sẽ khác nhau.

– Cách đầu tiên là đưa trẻ đến gặp bác sĩ để tìm nguyên nhân và cách chữa trị. 

– Để cải thiện khả năng nói của trẻ, bố mẹ hãy dành nhiều thời gian hơn một chút để dạy trẻ tập nói từ những từ đơn giản cũng như trò chuyện với trẻ hàng ngày bằng việc giao tiếp hay kể chuyện hoặc đọc sách cho trẻ mỗi tối.

– Cho trẻ giao lưu, chơi đùa với bạn bè sẽ giúp trẻ tự tin và mạnh dạn hơn, bên cạnh đó còn giúp trẻ cải thiện được vốn ngôn ngữ của mình.

– Bổ sung các dưỡng chất cần thiết: các loại vitamin, omega 3-6-9,… để giúp trẻ phát triển não bộ, khả năng tập trung, ghi nhớ,… cũng là cách để hỗ trợ cải thiện trẻ chậm nói.

Trẻ chậm nói là vấn đề luôn khiến các ông bố bà mẹ lo lắng. Hy vọng rằng bài viết trên sẽ giúp bố mẹ tìm ra được câu trả lời cho những câu hỏi trên. Và hãy quan tâm con nhiều hơn, dành nhiều thời gian cho con để con có thể phát triển toàn diện, vui vẻ và tự tin.

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây